Düzce web tasarım firması arayışına çıktığınızda, kısa sürede birbirine çok benzeyen vaatlerle dolu bir tabloyla karşılaşırsınız. Hemen herkes modern görünümden, mobil uyumdan ve hızlı teslimden söz eder. Bu cümleler yanlış değildir, ama bir seçim yapmanıza da yardım etmez. Fiyat elbette önemlidir; ancak yalnızca ona bakarak verilen kararlar çoğu zaman sonradan pahalıya patlar. Firmaları gerçekten ayıran şey; daha önce yaptıkları işler, çalışırken nasıl davrandıkları ve iş bittikten sonra telefonunuzu nasıl karşıladıklarıdır. Bu yazıda seçim sürecini, kilit bir pozisyona çalışan alırken izlenen yola benzeterek anlatıyoruz. Önce özgeçmişe ve referanslara bakar, ardından görüşme yapar, sözleşmeyi okur ve deneme süresini dikkatle gözlemlersiniz.
Bu benzetme işinizi kolaylaştırır; çünkü sitenizi kuracak ekip, birkaç yıl boyunca işletmenizin dışarıdan bir parçası gibi çalışacaktır. Sitede bir sorun çıktığında aradığınız, kampanya döneminde yeni bir sayfa istediğiniz, arama sonuçlarında gerilediğinizde fikir danıştığınız kişiler onlar olacaktır. Doğru seçim bu yüzden yalnızca bir tasarım kararı değil, uzun soluklu bir iş ilişkisinin başlangıcıdır. Aşağıdaki bölümler, bu ilişkiyi baştan sağlam kurmanız için sorulacak soruları ve dikkat edilecek ayrıntıları sırasıyla ele alıyor. Anlatılanları, görüşmeye giderken yanınıza alacağınız bir soru listesine dönüştürmeniz de mümkün.
Düzce web tasarım firması adaylarını portföy ve referanslarla tanımak
Portföy, bir firmanın özgeçmişi sayılır; ancak yalnızca ekran görüntülerine bakarak karar vermek yanıltıcı olabilir. Beğendiğiniz çalışmaların bağlantısını isteyin ve bu siteleri kendi telefonunuzda açın. Sayfaların ne kadar sürede yüklendiğine, menünün parmakla rahat kullanılıp kullanılmadığına ve formların gerçekten çalışıp çalışmadığına bakın. Çalışmaların adını arama motoruna yazıp sayfa başlıklarının ve açıklamalarının düzgün görünüp görünmediğini kontrol etmek, ekibin teknik titizliği hakkında fikir verir. Sitelerin ne zaman yapıldığını da sorun; eski işlerle dolu bir portföy, ekibin bugünkü yetkinliğini tam yansıtmayabilir. Birbirinden farklı sektörler için yapılmış işler, ekibin her müşteriye aynı kalıbı giydirip giydirmediğini de gösterir. Bütün sitelerin renkleri değişse de yerleşimi aynıysa, size de benzer bir şablon sunulacağını tahmin edebilirsiniz. Bir Düzce web tasarım firması için yerel işletmelerle çalışmış olmak bir artıdır; yine de asıl önemli olan, benzer bir ihtiyacı daha önce nasıl çözdüğüdür.
Referans listesi, portföyün tamamlayıcısıdır. Listede yer alan birkaç işletmeye doğrudan ulaşıp kısa bir sohbet etmek, firmanın tanıtım dosyasında yazmayan pek çok şeyi öğrenmenizi sağlar. Teslim tarihine uyuldu mu, ek ücret talepleri sürpriz oldu mu, site yayına girdikten sonra sorulara ne kadar sürede dönüldü? Bu sorulara verilecek dürüst cevaplar, parlak sunumlardan çok daha değerlidir. Referans olarak gösterilen sitelerin hâlâ yayında olup olmadığını ve güncel tutulup tutulmadığını da kontrol edin. Yıllar önce yapılmış ve o günden beri hiç dokunulmamış görünen siteler, firmanın bakım konusundaki ilgisi hakkında ipucu verir. Aynı gözle firmanın kendi sitesine de bakın; hızlı açılıp açılmadığı, güncel olup olmadığı ve iletişim bilgilerinin kolay bulunup bulunmadığı çok şey anlatır. Müşterileriyle uzun süredir çalışan bir ekip, bu ilişkileri göstermekten genellikle memnuniyet duyar.
Portföyü incelerken kendi işletmenizin ihtiyaçlarını da ölçüt olarak kullanın. Satış yapacak bir mağaza açıyorsanız, adayın daha önce ödeme sistemi kurduğu, stok ve kargo süreçlerini yönettiği projeleri görmek istersiniz. Randevuyla çalışan bir hizmet işletmesiyseniz, takvim ve bildirim altyapısı kurmuş olması önem kazanır. Düzce web tasarım firması seçerken bu tür benzer örnekleri sormak, ekibin projenizde deneme yanılma yapıp yapmayacağını anlamanın kolay bir yoludur. Benzer bir iş göremiyorsanız bunu açıkça dile getirin. Dürüst bir ekip hangi kısmı ilk kez yapacağını söyler ve bunun takvime etkisini baştan anlatır. Bu tutum, her işi daha önce yaptığını iddia eden parlak bir sunumdan çok daha güven vericidir. Ekibin yalnızca tasarım mı yaptığını, yoksa içerik yazımı ve arama motoru çalışmasını da üstlenip üstlenmediğini bu aşamada öğrenmek de işinize yarar.
Ön görüşmede ekibin çalışma düzenini ve iletişim tarzını gözlemlemek
İlk görüşme, bir iş mülakatının en öğretici anıdır. Görüşmeye hazırlıklı gelip gelmediklerine bakın; sitenizi ya da sosyal medya hesaplarınızı önceden incelemiş bir ekip, işinize gerçekten ilgi duyduğunu gösterir. Karşınızdaki ekibin size ne kadar soru sorduğuna da dikkat edin. Hedef müşterinizi, rakiplerinizi ve sitenin sizin için hangi işi üstleneceğini merak etmeyen bir firma, büyük olasılıkla elindeki hazır kalıbı size uyarlamaya hazırlanıyordur. Ardından iş akışını anlatmalarını isteyin. Tasarımı kim yapacak, kodlamayı kim üstlenecek, içerik hangi aşamada devreye girecek ve taslaklar size hangi sırayla gösterilecek? Ekipte kimlerin bulunduğunu ve işin bir kısmının dışarıya verilip verilmediğini de sorabilirsiniz. Sürecin adımlarını ve her adımda sizden beklenenleri net biçimde anlatabilen bir ekip, projeyi planlı yürüttüğünü baştan göstermiş olur.
İletişim düzeni en az tasarım yeteneği kadar önemlidir. Proje boyunca muhatabınızın kim olacağını, mesajlarınıza hangi kanaldan ve ne kadar sürede dönüleceğini baştan konuşun. Haftalık kısa bir durum özeti almak, işin nerede olduğunu merak edip defalarca aramaktan çok daha rahattır. Bazı ekipler taslakları, içerik listelerini ve onayları ortak bir klasörde toplar; bu düzen, işin hangi aşamada olduğunu size her an gösterir. Revizyon isteklerinin nasıl toplanacağı da önemlidir; dağınık telefon konuşmaları yerine tek bir yazılı listede biriken talepler hem sizi hem firmayı korur. Bir Düzce web tasarım firması ile yüz yüze görüşebilmek güven verir, ancak toplantıların sonunda kararların yazılı olarak paylaşılması da gerekir. Böylece konuşulanlar unutulmaz ve aylar sonra kimin neyi istediği tartışma konusu olmaz.
Görüşme sırasında teknik terimleri nasıl kullandıklarını da gözlemleyin. İyi bir ekip; barındırmanın, önbelleğin ya da arama motoru ayarlarının ne işe yaradığını sizi küçümsemeden ve sade bir dille anlatabilir. Anlamadığınız bir noktayı sorduğunuzda aldığınız cevap, ileride bir sorun çıktığında nasıl bir muhatapla karşılaşacağınızın küçük bir provasıdır. Sorularınıza verilen cevaplarda somut örnekler mi, yoksa genel ve süslü ifadeler mi ağır basıyor, ona da dikkat edin. Takvim konusunda da gerçekçi olup olmadıklarına bakın. Her işi birkaç gün içinde bitirebileceğini söyleyen bir ekip, ya ayrıntıları henüz düşünmemiştir ya da sizi aceleye getiriyordur. Kaç taslak göreceğinizi ve onayınız alınmadan bir sonraki aşamaya geçilip geçilmeyeceğini de bu görüşmede netleştirin. Görüşmenin ardından size yazılı bir özet ya da ön teklif gönderip göndermedikleri, çalışma disiplinleri hakkında önemli bir ipucudur.
İmzadan önce sözleşmeye yazdırmanız gereken sahiplik ve destek maddeleri
Sözleşmenin en kritik maddesi sahipliktir. Alan adının sizin ya da şirketinizin adına kaydedilmesini isteyin; firmanın hesabında duran bir alan adı, ilişki bozulduğunda adresinizi rehin kalmış bir mala dönüştürebilir. Kayıt bilgilerinde kendi e-posta adresinizin yer alması, yenileme uyarılarının doğrudan size ulaşmasını da sağlar. Barındırma hesabı için de aynı netlik gerekir. Hesabın kimde olduğunu ve yönetim bilgilerinin size teslim edilip edilmeyeceğini yazılı hale getirin. Kaynak kodun, tasarım dosyalarının ve sitede kullanılan görsellerin haklarının teslimle birlikte size geçip geçmediğini de sorun. Sitede kullanılan fotoğrafların lisanslı olması da önemlidir; izinsiz kullanılan bir görsel, ileride sizin adınıza hukuki bir sorun doğurabilir. Ücretli tema ya da eklenti kullanılıyorsa lisansların kimin adına alındığı ayrıca belirtilmelidir. Bu maddeler ilk bakışta ayrıntı gibi görünse de ileride firma değiştirmek istediğinizde elinizi güçlendiren dayanak olur.
Teslim listesi, sözleşmenin omurgasıdır. Yapılacak sayfaları, işlevleri, dil seçeneklerini, revizyon hakkını ve teslim tarihini madde madde yazdırın. Yoruma açık bırakılan her ifade, ileride iki tarafın farklı şeyler anladığı bir tartışmaya dönüşebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin aydınlatma metni ve çerez bildirimi gibi yasal sayfaların kim tarafından hazırlanacağı da bu listede yer almalıdır. Teslimden sonra sitenin sizin tarafınızdan kontrol edilip onaylanacağı bir kabul aşaması tanımlamak, eksiklerin ödeme tamamlanmadan giderilmesini sağlar. Ödeme planını işin aşamalarına bağlamak da iki taraf için adil bir yoldur: bir bölüm başlangıçta, bir bölüm tasarım onayında, kalanı ise yayına geçişte ödenebilir. Bedelin tamamının iş başlamadan istenmesi, pazarlık gücünüzü en baştan elden çıkarmanız anlamına gelir. Düzce web tasarım firması ile imzalayacağınız belgede gecikme durumunda ne olacağı ve ek taleplerin nasıl fiyatlanacağı da açıkça yazmalıdır.
Yayından sonraki dönem, sözleşmelerde en çok ihmal edilen kısımdır. Açılıştan sonra ne kadar süre ücretsiz destek verileceğini ve bu desteğin yalnızca hata düzeltmeyi mi, yoksa yeni istekleri de mi kapsadığını açıkça yazdırın. Bakım anlaşması yapacaksanız güncellemelerin hangi sıklıkla yapılacağını, yedeklerin nerede ve ne kadar süre saklanacağını belirleyin. Bir arıza bildirdiğinizde ne kadar sürede müdahale edileceği de bu maddeye eklenmelidir. Bakım bedelinin neleri içerdiği net değilse küçük bir metin değişikliği için bile ayrı faturayla karşılaşabilirsiniz. Destek süresi dolduktan sonra hangi işlerin hangi koşullarla ücretlendirileceğini şimdiden öğrenmek de sürprizleri önler. İleride başka bir ekiple çalışmak isterseniz tüm dosyaların ve erişim bilgilerinin eksiksiz teslim edileceği de bu bölümde yer almalıdır.
Görüşmelerde sizi durup düşünmeye itmesi gereken uyarı işaretleri
Bazı işaretler, anlaşma imzalanmadan önce de kendini belli eder. Sitenizi hiç konuşmadan fiyat veren, ihtiyaçlarınızı sormadan paket öneren ya da her soruya aynı hazır cevabı yapıştıran bir ekip, proje başladığında da sizi dinlemeyecektir. Mesajlara günlerce dönülmemesi ya da her görüşmede karşınıza başka bir muhatabın çıkması teklif aşamasında yaşanıyorsa, proje sırasında düzelmesini beklemek gerçekçi olmaz. Kısa sürede arama sonuçlarının ilk sırasına çıkaracağını söyleyen vaatlere de temkinle yaklaşın; arama motorlarının sıralamasını hiçbir firma tek başına belirleyemez. Rakip firmaları kötüleyerek kendini öne çıkarmaya çalışan bir tavır da profesyonellik açısından soru işareti bırakır. Portföyünde yalnızca ekran görüntüsü bulunan, çalışmalarının bağlantısını vermekten kaçınan ya da referanslarıyla konuşmanızı istemeyen bir Düzce web tasarım firması, göstermek istemediği bir şeyi saklıyor olabilir.
Sözleşme aşamasında da dikkat edilmesi gereken sinyaller vardır. Alan adını kendi adına kaydetmekte ısrar eden, panel erişimi vermeyen ya da kaynak kodu paylaşmayacağını söyleyen bir firma, sizi kendisine bağlamak istiyor olabilir. Yazılı sözleşme yerine sözlü anlaşmayla yetinmek isteyen, teslim tarihini belirsiz bırakan veya ödeme planında hiçbir esneklik tanımayan yaklaşımlar da ileride sorun çıkarabilir. Her şeyin tek fiyata dahil olduğunu söyleyip ayrıntı vermeyen paket teklifleri de dikkatle okuyun; dahil denilen kalemlerin sınırlarını yazılı olarak isteyin. Tasarımı telefonda göstermeden onay isteyen ya da test aşamasını gereksiz bulan bir yaklaşım da yayından sonra sürprizlere kapı aralar. Piyasanın çok altında kalan bir teklif de tek başına bir uyarıdır. Böyle tekliflerde çoğu zaman kapsamın bir kısmı dışarıda bırakılmıştır ya da bedel sonradan ek ücretlerle tamamlanır.
Bu işaretlerden birini gördüğünüzde hemen vazgeçmek zorunda değilsiniz. Önce endişenizi açıkça dile getirin ve verilen cevabı değerlendirin. Güvenilir bir ekip kaygılarınızı ciddiye alır, belirsiz noktaları yazılı olarak netleştirmekten kaçınmaz. Aday firmaları bu yazıdaki başlıklara göre not aldığınız basit bir tabloda karşılaştırmak, kararınızı izlenimlerden çok somut gözlemlere dayandırmanıza yardım eder. Birden fazla firmayla görüşmek zaman alsa da aynı soruları herkese sorduğunuzda farklar çok daha net ortaya çıkar. Karar verirken en düşük teklifi değil, sorularınıza en açık cevabı veren firmayı öne alın. Sizinle uzun süre çalışmaya istekli görünen bir ekip, sitenizin yıllar boyunca sağlıklı kalmasının da temelidir. Seçim sürecine ayırdığınız birkaç haftalık dikkat, sonradan yaşanabilecek aylarca süren sıkıntıların önüne geçer.
Karar aşamasında merak edilen başlıca sorular
Aynı ilde bulunan bir ekiple çalışmak gerçekten bir avantaj sağlar mı?
Yakınlık; yüz yüze görüşme, yerel pazarı tanıma ve ürün ya da mekân çekimi gerektiren işlerde kolaylık sağlar. Yine de belirleyici olan mesafe değil, iletişim düzeni ve iş kalitesidir. Uzaktaki bir ekip de düzenli raporlama ve net bir takvimle sorunsuz çalışabilir. Önemli olan, ulaşmak istediğinizde karşınızda hızlı ve açık cevap veren birini bulmanızdır.
Portföyünde benim sektörümden hiç iş olmayan bir firmayla çalışmalı mıyım?
Sektör deneyimi işleri hızlandırır, ancak tek başına bir eleme ölçütü olmamalıdır. Asıl bakmanız gereken, firmanın sizin ihtiyacınıza benzeyen bir problemi daha önce çözüp çözmediğidir. Örneğin randevuyla çalışan başka bir hizmet işletmesi için sistem kurmuş olması, aynı sektörden olmasından daha anlamlı olabilir. Görüşmede sektörünüzü tanımak için sorular soruyorsa bu da olumlu bir işarettir.
Sözleşme imzalamadan önce küçük bir işle firmayı denemek mantıklı olur mu?
Bazı durumlarda mantıklıdır. Mevcut sitenizde küçük bir düzenleme, tek bir açılış sayfası ya da bir tasarım taslağı için ücretli bir ön çalışma isteyebilirsiniz. Bu, ekibin iletişim hızını, zamanlamaya uyumunu ve işe bakışını görmenizi sağlar. Ön çalışmanın kapsamını ve bedelini de yazılı olarak belirleyin; aksi halde deneme işi de belirsizliğe dönüşebilir.
Firma değiştirmek istediğimde sitemi başka bir ekibe nasıl taşıyabilirim?
Alan adı ve barındırma erişim bilgileriniz, sitenin tam yedeği ve yönetim paneli yetkiniz elinizdeyse taşıma işlemi oldukça kolaydır. Bu nedenle sözleşmeye, ayrılık durumunda tüm dosyaların ve şifrelerin eksiksiz teslim edileceğine dair bir madde eklemek önemlidir. Yeni ekip bu bilgilerle siteyi kesinti yaşatmadan kendi sunucusuna aktarabilir ve arama motorlarındaki görünürlüğünüzü koruyacak yönlendirmeleri yapabilir.
